Gayrimenkul sektörü ve tüketici hakları uzmanları, yer gösterme hizmeti ile satış veya kiralama işlemi sonucunda doğan aracılık hizmet bedelinin birbirinden tamamen farklı kavramlar olduğuna dikkat çekiyor.
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19. maddesinin dördüncü fıkrası, taşınmazı gösterme hizmeti karşılığında hiçbir şekilde bedel talep edilemeyeceğini açıkça hükme bağlıyor. Uzmanlara göre, yetkili emlak danışmanları ancak konutun satılması veya kiralanması durumunda komisyon alabilir. Alıcı ya da kiracı adayının talebi doğrultusunda evi gezdirmek ve taşınmazla ilgili bilgileri eksiksiz aktarmak, emlak danışmanlığının temel mesleki sorumlulukları arasında yer alıyor.
Vatandaşların en çok tereddüt yaşadığı konulardan biri olan "taşınmaz gösterme belgesi" hakkında da önemli uyarılar yapıldı. Uzmanlar, emlak işletmelerinin müşterilere imzalattığı bu belgenin kesinlikle bir ücret ödeme taahhüdü anlamına gelmediğini vurguluyor.
Söz konusu belge, yalnızca hangi taşınmazın, kime ve ne zaman gösterildiğini kayıt altına almak amacıyla düzenleniyor. Belgeye imza atılması tek başına bir yer gösterme ücreti ödeme yükümlülüğü doğurmuyor; aracılık hizmet bedeli yalnızca ilgili mevzuat ve sözleşme hükümleri çerçevesinde geçerlilik kazanıyor.
Bazı emlak işletmelerinin konut gösterimi öncesinde ücret, kapora veya hizmet bedeli adı altında para talep ettiğine yönelik şikâyetlerin artması üzerine uzmanlar, tüketicilerin izlemesi gereken adımları şöyle sıralıyor:
Sadece taşınmazın gösterilmesi ücret talep etmek için yeterli değildir; bu yöndeki talepleri kesinlikle reddedin. İşlem yapacağınız emlak işletmesinin "taşınmaz ticareti yetki belgesi" olup olmadığını mutlaka kontrol edin. Ücret talep edildiğine dair yazışmaları, mesajları, ilan görsellerini ve işletmeye ait bilgileri kayıt altına alın.Belgelediğiniz bu talepleri Ticaret Bakanlığı’nın ilgili birimlerine, Ticaret İl Müdürlüklerine veya CİMER üzerinden bildirin. Ayrıca işletmenin bağlı olduğu meslek odalarına ve kayıtlıysa ilgili ticaret odalarına da başvuru yapılabilir.
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer sorun ise ilanlardaki bilgi eksikliği ve yanıltıcı uygulamalar. Son dönemde konut ilanlarında asansörün çalışıp çalışmadığı ya da binanın kentsel dönüşüm sürecinde olup olmadığı gibi hayati detayların paylaşılmadığına dair şikâyetlerde artış yaşanıyor.
Öte yandan, halihazırda satılmış veya kiralanmış konutları hâlâ mevcutmuş gibi göstererek komisyon almaya çalışan işletmelere karşı da dikkatli olunması isteniyor. Uzmanlar, bu tür mağduriyetlerle karşılaşan tüketicilerin vakit kaybetmeden ilgili kurumlara şikâyette bulunmaları gerektiğini vurguluyor.